توسعه پایدار در روستاها،فرصت یا تهدید

توسعه پایدار روستاها امروزه به یکی از تیتر های تبلیغاتی تبدیل شده است ولی لازم است که یادآوری شود ،توسعه به معنای رشد اقتصادی نیست در واقع می بایست نگرش خود را به توسعه پایدار تغییر دهیم .
در واقع می توان گفت که توسعه دارای ابعاد انسانی ،اقتصادی ، اجتماعی و محیطی است . توسعه فرایندی است که طی آن باورهای فرهنگی و نهادهای اجتماعی ،اقتصادی و سیاسی به صورت پایه ای و بنیادی تغییر و تحول پیدا می کنند تا متناسب با ظرفیت های شناخته شده ،جدید شوند . طی این فرایند سطح رفاه جامعه نیز ارتقا خواهد یافت .
جمعیت شناسان ،عامل جمعیت را مهمترین عامل رشد و توسعه اقتصادی هر ملت می دانند . لازم است که در این راستا اشاره کنیم به عنوان مثال در استان گلستان که جز استانهایی است که بیش از 50 درصد جمعیت روستایی داریم اما اکنون بجز تعدادی انگشت شمار هیچ اثری از روستا(از منظر بافت روستایی) دیده نمیشود و تعدادی از روستاها به روستاهای فصلی تبدیل شده اند و خانه های رنگارنگ در بافت و عمدتا غیر بافت نشان از ورود فرهنگی غریبه به روستا شده است و بعضا ساختمانهای سر به فلک کشیده که کاملا با روال روستا نشینی و فرهنگ روستا مخالف است. روستاهای ما سهمی از گردشگری نیز نمیبرند و فقط مواجه هستند با عوامل زیست محیطی که روز به روز در روستاها بیش از پیش خودنمایی می کند .
امروزه تمامی روستاها آسفالت شده اند ، بافت روستاها از بین رفته است ، ساختمانها تغییر کرده است و فرهنگ شهرنشینی در روستا پدیدار شده است وهر روز تعداد بیشتری از روستاییان به شهرها مهاجرت می کنند .
چرا باید اینگونه به موضوع نگاه کرد که روستاها اثر گذار هستند ؟ روستاهای استان گلستان را به دوموضوع کشاورزی و دامداری و صنایع دستی میشناختند اما امروزه چه اتفاقی افتاده است ؟ صنایع دستی که تقریبا در اکثر به اتفاق استان به استثنا تعدادی از روستاهای ترکمن نشین و تعدادی از روستاهای دور از شهر از بی رفته است .کشاورزی هم که بجز تعدادی اندک هیچ تضمین درآمدی ندارد و همچنان بصورت سنتی دنبال می شود.
امروزه با تبلیغ و تزریق تسهیلات کم بهره به معنای سرمایه گذاری در روستاها تصمیم به توسعه روستاها گرفته شده است اما در واقع چقدر می تواند اثر گذار باشد ؟ آیا با این کار به بافت روستا آسیبی وارد نمیشود ؟اثرات زیست محیطی کارگاهها و کارخانه ها برای روستاها و طبیعت آن اثر منفی ندارد ؟چقدر در بیکاری و مهاجرت معکوس می تواند اثر داشته باشد ؟آیا با اینکار روستاها را به شهرکهای صنعتی تبدیل نمیکنیم ؟ آیا فکری بابت این موضوع شده است ؟
براستی آیا شاخصهای توسعه پایدار روستاها فراموش شده اند ؟ آموزش ، بهداشت و درمان و ... که می بایست در نظر گرفته شود البته دولت جمهوری اسلامی ایران در این سالها بسیار در این زمینه تلاش کرده است ولی واقعیت اینجاست که هرچه کار و تلاش شود باز هم کم است . با توسعه پایدار روستاها و جلوگیری از مهاجرت و تلاش برای مهاجرت معکوس از شهرها به روستاها می توان از حاشیه نشینی و بعضا اثرات منفی اجتماعی جلوگیری نمود .
امروزه تکنولوژی در تمام کشور در دسترس است ولی می بایست دقت شود که دسترسی به فناوری اطلاعات و ارتباطات (IT  ) در سطح روستاها نیز به درستی توزیع و زیرساختهای لازم تعبیه شود ..
توسعه پایدار، انسان محور است و با توجه به گستردگي مباحث و قابليتهاي بسيار آن به سرعت به مهمترين مناظره کنوني و نيز يکي از مهمترين چالشهاي قرن بيست و يکم تبديل شده است. در پايان هزاره سوم ميلادي روند رشد و توسعه در چارچوب پايداري احيا شد. در توسعه پايدار، انسان، محور توسعه و مستحق بهداشت، امنيت، فرهنگ، آموزش، دانش و توسعه ارتباطات و اطلاعات مي باشد.
به قلم // محمد رضایی

یکشنبه 4 مهر 1395